Objawy ze strony przewodu pokarmowego są jednymi z najczęściej zgłaszanych problemów w trakcie wizyt u lekarza. Nieregularny tryb życia, wysokoprzetworzona żywność bogata w konserwanty i substancje chemiczne a także narażenie na stres sprzyjają występowaniu bólów brzucha, zaburzeniom rytmu wypróżnień czy nudnościom.

Dr n.med. Karolina Radwan, Specjalista Gastroenterolog, Warszawa

OBJAWY

Najczęściej objawy te są wyrazem przemijających zaburzeń, które choć są nieprzyjemne, niepokojące i uporczywe, jednak zazwyczaj nie są groźne i nie wynikają z poważnych patologii. Każdorazowo jednak w przypadku stwierdzenia występowania tzw. objawów alarmowych ze strony przewodu pokarmowego konieczna jest konsultacja lekarska, z lekarzem pierwszego kontaktu lub specjalistą gastroenterologiem. Szczególnie niepokojącymi symptomami, które wymagają precyzyjnej diagnostyki są: silne nawracające bóle brzucha wybudzające w nocy ze snu, obecność krwi w stolcu, niezamierzony istotny spadek masy ciała czy wymioty. Dodatkową czujność zawsze należy zachować w przypadku nagłej zmiany rytmu wypróżnień u osoby powyżej 45-50 roku życia. Niespodziewane wystąpienie biegunek (licznych luźnych stolców na dobę) i/lub zaparć bądź wystąpienie tzw. stolców ołówkowatych, zwłaszcza jeśli towarzyszy im domieszka krwi w wypróżnieniu, wymaga niezwłocznego przeprowadzenia badań diagnostycznych i porady lekarskiej.

NAJCZĘSTSZE DOLEGLIWOŚCI

Najczęściej zgłaszanymi objawami dotyczącymi przewodu pokarmowego są bóle i wzdęcia brzucha oraz problemy z rytmem wypróżnień. W zdecydowanej większości przypadków symptomy te wynikają z tzw. zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego (np. zespołu jelita nadwrażliwego i/lub dyspepsji), czyli nieprawidłowości związanych z niewłaściwą pracą (czynnością) żołądka lub jelit. Zaburzenia takie mogą dotyczyć nawet 20-30% społeczeństwa, a wg. niektórych szacunków nawet do 50% populacji. A zatem nawet co 2-3 osoba może okresowo skarżyć się na tego typu problemy. Zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego dotyczyć mogą osób w każdym wieku, jednak zazwyczaj doskwierają one szczególnie ludziom młodym, przeważnie w wieku 30-40 lat, a więc w okresie dużej aktywności zawodowej i społecznej. Silne bóle brzucha, biegunki, nagła niespodziewana potrzeba wypróżnienia czy nudności mogą istotnie zaburzać normalne funkcjonowanie i aktywność życiową. Zespół jelita nadwrażliwego, mimo że stanowi chorobę przewlekłą, nie powoduje powikłań ogólnoustrojowych, nie zagraża życiu, ani nie powoduje zwiększonego ryzyka nowotworów. Za główną przyczynę anomalii czynnościowych przewodu pokarmowego uważa się obecnie tzw. nadwrażliwość trzewną i nieprawidłowości pobudzania przewodu pokarmowego do pracy przez centralny system nerwowy (oś mózg-jelito), jak również zaburzenia równowagi w zakresie naszej mikroflory jelitowej. Narażenie na stres oraz niezdrowe i nieregularne jedzenie również mają bezpośrednie przełożenie na kondycję naszego przewodu pokarmowego.

Częsty problem gastroenterologiczny stanowi również choroba refluksowa przełyku, objawiająca się zgagą, pieczeniem w klatce piersiowej nieprzyjemnym uczuciem cofania kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Chorobie tej sprzyja nadwaga i otyłość, jak również niezdrowy sposób odżywiania, palenie papierosów czy nadużywanie kofeiny. Niekiedy wyrazem choroby refluksowej mogą być symptomy dotyczące krtani, np. chrypka, (tzw. refluksowe zapalenie krtani), czy nawracające zapalenia zatok.

PROFILAKTYKA

W czasach wzrastającej częstości rozpoznawania nowotworów przewodu pokarmowego (przede wszystkim raka jelita grubego) niezbędna jest profilaktyka i dbałość o dobrą kondycję przewodu pokarmowego i całego organizmu. Udowodnione znaczenie w zmniejszaniu ryzyka choroby nowotworowej ma zdrowa zbilansowana urozmaicona dieta bogata w błonnik, owoce, warzywa i antyoksydanty. Należy natomiast istotnie ograniczyć udział w diecie czerwonego mięsa, tłuszczów zwierzęcych, słodyczy i cukrów prostych. Otyłość będąca konsekwencją nieprawidłowego odżywiania zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych (choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze), cukrzycy typu 2 i zespołu metabolicznego, ale również istotnie zwiększa ryzyko polipów i raka jelita grubego, choroby refluksowej i niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby.

W dbałości o dobrostan przewodu pokarmowego należy pamiętać również o korzystnym rytmie odżywiania. Zaleca się spożywanie częstszych posiłków o małej objętości (małe porcje), spożywanych w spokoju i bez pośpiechu, małym kęsami. Ostatni posiłek należy przyjąć nie później niż 2-3 godziny przed położeniem na spoczynek.