Z prof. nadzw. dr hab. med. Piotrem Leszczyńskim rozmawiamy o schorzeniach związanych z zapaleniem mięśni i stawów oraz o osteoporozie w wieku dojrzałym.

Prof. nadzw. dr hab. med. Piotr Leszczyński, Klinika Reumatologii i Rehabilitacji UM w Poznaniu, Szpital im. J. Strusia w Poznaniu, Polskie Towarzystwo Reumatologiczne

Panie Profesorze, osoby po 60. roku życia, bardzo często zmagają się z zapaleniem mięśni i stawów. Jakie są przyczyny, czego wynikiem mogą być te zapalenia?

Zapalenia mięśni i stawów to obszar, który należy rozpatrzeć pod względem pacjenta oraz lekarza. Bardzo często senior uskarża się na występowanie objawów takie jak ból, obrzęk, trudności w swobodnym poruszaniu się. Są to jednak odczucia subiektywne, które mogą wynikać np. z przeciążenia, przechodzonych infekcji a także starcia chrząstki stawowej, która jest naturalnym amortyzatorem. Nie kojarzą się one jedynie z problemami z układem ruchu. Powinny one zwrócić szczególną uwagę reumatologów, zwłaszcza pod kątem konkretnych jednostek chorobowych jak np. polimialgia reumatyczna oraz zapalenie wielomięśniowe. Polimialgia reumatyczna to choroba zapalna, której częstość występowania zwiększa się wraz z wiekiem – szczyt zachorowań obserwuje się między 70. a 80. r.ż. Charakteryzuje się głównie bólem oraz sztywnością mięśni karku, obręczy barkowej i biodrowej. Wśród tzw. objawów towarzyszących często występuje poranna sztywność, ale może też dojść do utraty wzroku. Dodatkowo chory skarży się na złe samopoczucie, zaburzenia snu oraz depresję, co może to prowadzić do spadku wagi ciała. To jedno z najczęściej występujących schorzeń, natomiast wciąż niedostatecznie często diagnozowane. Podstawowe badania, jakie powinny być wykonane to morfologia, OB i białko C reaktywne oraz jeśli pojawią się objawy zapalenia stawów – USG. Dodatkowo bardzo ważne jest wykluczenie niektórych schorzeń kości i stawów (np. reumatoidalne zapalenie stawów), a także chorób onkologicznych, gdyż mogą się objawiać podobnie jak polimialgia reumatyczna. Leczenie polimialgii reumatycznej opiera się na glikokortykosteroidach, dzięki czemu możliwa jest remisja choroby. Bardzo ważne jest, by kontrolować czas podawania leku, a także rozpocząć rehabilitację, obejmująca m.in. ćwiczenia zwiększające zakres ruchu w stawach. Schorzeniem reumatologicznym, występującym stosunkowo rzadko, a w przebiegu którego dochodzi do stanu zapalnego mięśni, jest zapalenie wielomięśniowe. Charakteryzuje się znacznym osłabieniem siły mięśniowej. Zdiagnozowanie schorzenia wymaga wielu badań m.in: krwi, badania elektromiograficznego i nawet rezonansu magnetycznego lub biopsji mięśni. Leczenie zapalenia wielomięśniowego, polega na hamowaniu procesu zapalnego lekami immunosupresyjnymi i w ten sposób likwidacji objawów. Zazwyczaj stosuje się tzw. leki immunosupresyjne, których zadaniem jest wyciszenie procesu zapalnego w organizmie.

Panie Profesorze, czym jest osteoporoza i dlaczego tak często dotyka osoby w wieku dojrzałym? Jak ją rozpoznać i leczyć?

Osteoporoza jest chorobą układu szkieletowego, ściśle związaną ze zmianami zachodzącymi w kościach: zarówno materiałem z którego są zbudowane, jak i ich gęstością, która można mierzyć w densytometrii. To jedna z najczęściej występujących chorób cywilizacyjnych. Osteoporoza charakteryzuje się tym, że kość może ulec złamaniu nawet w wyniku niskoenergetycznego urazu jak upadek z własnej wysokości. Najczęściej na złamania narażone są kręgi, okolice żeber oraz kość udowa. Zazwyczaj jako przyczynę osteoporozy podaje się starzenie się organizmu. Schorzenie, trudno zdiagnozować jedynie przez obserwację objawów. Natomiast bardzo ważne jest „mierzenie się” – pozwala na obserwację zmian zachodzących na przestrzeni lat, a tym samym zwraca uwagę na konieczność wykonania specjalistycznych badań. By w pełni zdiagnozować osteoporozę i określić poziom jej zaawansowania należy wykonać badanie gęstości kości, czyli densytometrię. Densytometria służy do wyszukiwania pacjentów, którzy są zagrożeni osteoporozą. Bardzo ważne jest by badanie wykonywać regularnie (po 60 roku życia – przynajmniej raz w roku), w tym samym, certyfikowanym ośrodku, na tym samym sprzęcie oraz miejscu wykonania badania. Istotna jest prawidłowa interpretacja wyników, gdyż to ona jest podstawą do rozpoczęcia leczenia – wciąż wielu specjalistów prowadzi błędne analizy, dlatego też Polskie Towarzystwo Reumatologiczne prowadzi szereg szkoleń z zakresu densytometrii. W leczeniu schorzenia, najczęściej stosowane są bisfosfoniany doustne oraz dożylne preparaty bisfosfonianów, które mają lepszą skuteczność i są bardziej przyjazne dla pacjenta. Profilaktyka osteoporozy to zarówno wzbogacenie diety w odpowiednie składniki – poprzez dostarczenie wapnia oraz witaminy D – jak i prowadzenie aktywnego