Kluczową rolą władz centralnych jest tworzenie „Dobrego klimatu”, choć wielu przedsiębiorców powie „wystarczy nie przeszkadzać”.

Jadwiga Emilewicz, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju

Myśląc o innowacjach zawsze naszym pierwszym skojarzeniem są nowinki technologiczne. Jak dziś w polskich warunkach definiować innowacyjność?

Dzisiaj myśląc o innowacyjności, skupiamy się przede wszystkim na szybkim tempie postępu technologicznego, a także na coraz to nowszych gadżetach. Robotyzacja, mechanizacja, automatyzacja, programy rozwoju sztucznej inteligencji, magazynowania energii i programy rozwoju cyfrowego przyczyniają się i jednocześnie wymuszają, w pewien sposób, zmiany w systemie gospodarczym. Coraz częściej kluczowe procesy produkcyjne i gospodarcze odbywają się z wykorzystaniem usług cyfrowych, bez zaangażowania czynnika ludzkiego. Dlatego aby gospodarka nadążyła za tymi procesami, musi stać się „innowacyjna”. W Polsce zmienia się pogląd na innowacje. Firmy nie tylko kupują gotowe rozwiązania technologiczne, ale pracują także nad własnymi.

Dzięki innowacjom podnosi się standard życia ludności, tworzone są nowoczesne miejsca pracy, a także poszukiwane są rozwiązania ogólnoświatowych problemów jak efektywność energetyczna, zmiany klimatu, dostęp do wody czy starzenie się społeczeństw. Stąd niezwykle ważne jest zapewnienie odpowiednich warunków ramowych dla innowacji i innowacyjnych przedsiębiorstw poprzez przyjazne regulacje. Dlatego budujemy taki ekosystem, który skutecznie wspiera nowatorskie pomysły oraz firmy, które mają nowoczesne i przyszłościowe rozwiązania, niezależnie od tego czy nazwiemy je innowacyjnymi.

Na targach HannoverMesse w kwietniu 2017 Polska zaprezentowała ponad 200 innowacyjnych firm i udowodniliśmy, że hasło „Smart means Poland” to nie tylko pusty slogan reklamowy. Jak Państwa zdaniem wypadliśmy na tle innych bardziej rozwiniętych krajów?

Pokazaliśmy nową odsłonę polskiej gospodarki, działającej aktywnie w obszarze Industry 4.0. Nasze osiągnięcia m.in. w dziedzinach takich jak informatyka przemysłowa, robotyka, sterowanie, digitalizacja i automatyzacja procesów przemysłowych, są coraz częściej dostrzegane za granicą. Udowodniliśmy, że nowatorskie technologie i produkty są z powodzeniem tworzone w Polsce i niczym nie ustępują tym tworzonym w innych państwach.

Polskie innowacyjne rozwiązania oraz produkty cieszyły się dużym zainteresowaniem zwiedzających Hannover Messe. Pokazaliśmy rozwiązania z zakresu elektromobilności (m.in. autobus elektryczny Solaris i Ursusa),energetyki (np. metodę do pozyskiwania energii z fal morskich oraz najmniejszy na świecie czujnik sterowania, który może być montowany w bezzałogowcach), druku 3D oraz wiele innych ciekawych produktów, takich jak elastyczne ogniwa fotowoltaiczne, hybrydowy materiał o właściwościach bakteriobójczych, grzybobójczych i antywirusowych oraz technologię druku ultra cienkich linii przewodzących. Mamy wiele zaawansowanych rozwiązań, które nawet niekiedy wyprzedzają technologie rozwijane w największych globalnych korporacjach.

Innowacyjna gospodarka to innowacyjne firmy. Jaki kierunek powinny obrać polskie przedsiębiorstwa, aby stawały się coraz bardziej konkurencyjne?

Dla każdej firmy bardzo ważne jest dotarcie do jak najszerszego grona potencjalnych inwestorów oraz kontrahentów. Połączenie potencjału innowacyjnych firm i zasobów dużej korporacji z całą pewnością może to zapewnić. Upowszechnianie nowoczesnych technologii oraz wprowadzanie innowacji jest fundamentalnym czynnikiem wpływającym na pozycję firmy na rynku. Dla mnie to właśnie wysoka innowacyjność powoduje, że przedsiębiorcy mogą uzyskiwać więcej ze sprzedaży produktów, co przekłada się na wyższe wydatki na B+R oraz wyższe wynagrodzenia. Zwiększenie innowacyjności rodzimych przedsiębiorstw na rynku krajowym i rynkach zagranicznych jest niezbędne dla stworzenia nowych przewag konkurencyjnych i wzmocnieniu pozycji polskiej gospodarki. Punktem wyjścia dla działań stymulujących innowacyjny rozwój firm jest nie tylko pozyskanie środków ale również odpowiednie wzmocnienie kapitału ludzkiego i społecznego, co mogą zapewnić programy wsparcia innowacji przygotowane przez Ministerstwo Rozwoju przy współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości oraz Polskim Funduszem Rozwoju.

Czy przedsiębiorstwa powinny sugerować się listą krajowych inteligentnych specjalizacji? Czy to jest kierunek w którym powinna ewoluować polska gospodarka?

Budowanie trwałych przewag konkurencyjnych gospodarki wymaga aktywnego i selektywnego wsparcia tych sektorów, które posiadają znaczący potencjał do odniesienia komercyjnego sukcesu. Wiąże się to z koniecznością dokonywania strategicznych wyborów obszarów mogących generować największe efekty dla całej gospodarki. W krajowych inteligentnych specjalizacjach wskazano obszary technologiczne o wysokiej wartości dodanej, istotnej z punktu widzenia przyszłości gospodarki oraz wyzwań społecznych. Niezbędna jest jednak stała weryfikacja tej listy oraz dążenie do zwiększonej koncentracji tematycznej w obszarze B+R+I. Prowadzimy prace nad wskazaniem programów „pierwszej prędkości”, w ramach których priorytetowo zostaną potraktowane działania związane z likwidacją barier rozwojowych (legislacyjnych, organizacyjnych, instytucjonalnych) oraz z zapewnieniem odpowiedniego, szybkiego finansowania rozwoju tych programów, m.in. poprzez uruchamianie dedykowanych konkursów. Uważam, że skupienie się na dziedzinach, które mają największy potencjał z punktu widzenia innowacyjności gospodarki i zasilenie ich dodatkowymi środkami, przyniesie dużo większe efekty gospodarcze niż rozdrabnianie się na wiele pomniejszych sektorów.

Jakie wsparcie w tym zakresie oferuje Ministerstwo Rozwoju? Czy programy takie jak „Dobry pomysł” cieszą się dużym zainteresowaniem?

Ministerstwo Rozwoju, spośród działań dotyczących rozwoju innowacyjnych firm, w pierwszej kolejności realizuje działania skoncentrowane na usuwaniu lub niwelowaniu barier hamujących rozwój działalności innowacyjnej.

Przedsiębiorcy poszukujący środków na opracowanie nowych lub ulepszonych rozwiązań, przygotowanie prototypów doświadczalnych bądź instalacji pilotażowych, mogą ubiegać się o dofinansowanie z funduszy UE badań przemysłowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych w konkursach ogłaszanych m.in. przez PARP czy NCBR. Szczególnie premiowane są rozwiązania pionierskie, czyli wprowadzane po raz pierwszy lub mało znane. Firmy mogą również otrzymać wsparcie, jeżeli prace badawczo-rozwojowe wymagają inwestycji w infrastrukturę (aparaturę, sprzęt lub technologię).

Dla rozwoju technologicznego nieodzowne jest rozpowszechnienie wiedzy, nowych pomysłów i technologii. Firmy będą mogły ubiegać się o dofinansowanie zakupu praw własności intelektualnej z banku technologii. Ponadto przedsiębiorcy zainteresowani wejściem na rynki zagraniczne, mogą starać się o sfinansowanie promocji własnych produktów, usług lub technologii poza granicami kraju.

Kluczem do prowadzenia prac B+R są wiedza, kompetencje i doświadczenie osób zaangażowanych w projekt. Dlatego też część środków Programu Inteligentny Rozwój przeznaczyliśmy na podnoszenie kompetencji naukowców i pracowników firm. Natomiast, program „Dobry Pomysł” jest odpowiedzią na potrzeby wsparcia osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej, a mają do zaprezentowania innowacyjne rozwiązanie bądź pomysł. Takich osób jest naprawdę bardzo dużo, ponieważ do Ministerstwa Rozwoju wpływało wiele zapytań dotyczących wsparcia osób fizycznych. Cieszę się, że powstało działanie, dzięki któremu możemy mówić o kompleksowym systemie wsparcia innowacji.